و به راه [ 1 ] كوتاه بغزا نرفتى مسلمانى تو ريائى باشد . چون بميرى بر تو نماز نكنم . واثلة بن الاسقع رضى الله عنه گفت : مثل قزوين فى الارض كمثل جنة عدن فى الجنات . ربيع بن صبيح از حسن [ 2 ] روايت كرد ، در معنى آيت « * ( قاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَكُمْ من الْكُفَّارِ 9 : 123 ) * [ 3 ] » گفت اين كفار ديلمند . فصل دوم از باب ششم در بيان كيفيت نام قزوين احمد بن ابى عبد الله [ 4 ] در كتاب البنيان [ 5 ] آورده است كه شهر قزوين شاپور بن اردشير ساخته است و شاد شاپور نام كرده و همانا آن شهرى بود كه در ميان قرقسين [ 6 ] [ و نرجه [ 7 ] ] مىساخته‌اند چنانچه رودخانهء [ رامند [ 8 ] ] بر جنوبى آن روان است و رودخانهء ابهر بر شمالى او و آنجا اطلال بارو پديدست و مشهور آن است كه يكى از اكاسرهء قديم لشكر بجنگ ديلمان فرستاده بود . در صحراى قزوين صف كشيدند . سپهدار لشكر اكاسره ، بموضع زمين قزوين ، در صف لشكر خود خللى ديد . با يكى از اتباع خود گفت : « آن كش وين » يعنى بدان كج بنگر [ 9 ] و لشكر راست كن . نام كشوين بر آن موضع افتاد . چون آنجا شهر گشودند ، كشوين خواندند . عرب معرب كردند ، قزوين گفتند . فصل سوم از باب ششم در ذكر چگونگى بناء عمارت آن بقعه كه پيوسته است بمحلت شهرستان [ و گورستان [ 10 ] ] برون دهك منسوب . قديمترين عمارات قزوين آن است و بسبب قدمت [ بناء ] [ 11 ] آن بانى [ 12 ] معلوم نشده و مشهورست كه شهرستان قزوين كه محلتى است در ميان شهر ، شاپور ذو الاكتاف ساخته ، [ 13 ] آن زمان كه از روم گريخته بايران آمد ، تا بدانجا رسيدن هيچ آرام [ 14 ] نداشت . آنجا بر كنار رودخانه صومعهء يزدانپرستى بود كه

--> [ 1 ] - ر : در راه [ 2 ] - يعنى حسن بصرى [ 3 ] - قرآن كريم سورة التوبه 123 [ 4 ] - اين اسم در نسخه ب نيست - م : احمد بن عبد الله و او ابو جعفر احمد بن ابى عبد الله برقى صاحب كتاب البنيان است [ 5 ] - نسخ : التبيان [ 6 ] - ب : قزبين . م : قرسين [ 7 ] - ب ندارد . [ 8 ] - ب : چند [ 9 ] - ر : درنگر - سه : نگر [ 10 ] - م ندارد [ 11 ] - ر فقط [ 12 ] - ب : بانى آن [ 13 ] - م : و آن زمان - ب : زمانى - ر : در آن زمان [ 14 ] - ف ، ب : امنى - ر : امتى .